Roślina wieloletnia, bylina. Bardzo pospolity, chwast prawie wszystkich upraw jednorocznych i wieloletnich, szkodliwość poza konkurencją o wodę i składniki pokarmowe polega na zacienianiu i zaduszaniu roślin, utrudnia zbiór. Występuje na wszystkich typach gleb lekkich i ciężkich. Światłolubny, odporny na suszę.
Siewka — łodyżka podliścieniowa żółtawoczerwona, obła, naga i soczysta. Liścienie, ciemnozielone, czworokątne o zaokrąglonych narożnikach, na wierzchołku i u podstawy ucięte na grubych, czerwono nabiegłych ogonkach. Dobrze widoczna pierzasta nerwacja. Liście skrętoległe eliptyczne lub podłużnie jajowate, z zaokrąglonym tępo zakończonym szczytem, nasada strzałkowata, na cienkich wydłużonych ogonkach. Nerwacja pierzasta.
Dorosła roślina posiada płożące lub pnące, lekko żeberkowane łodygi od 20 do 150 cm, w optymalnych warunkach do 300 cm. Liście są jajowato lub lancetowato wydłużone, na szczycie zwężone, ostre, natomiast nasada jest strzałkowata, sercowata lub oszczepowata, są całobrzegie osadzone na ogonkach krótszych od blaszki liściowej. Bliżej szczytu łodygi liście są mniejsze. Kwiaty osadzone w kątach liści są białe, różowe bladoróżowe, rzadziej czerwonawe.
Cechy charakterystyczne — posiada mleczny sok. Łodyga zawsze skręca się w lewo. Kwiaty bardzo wonne. Przed kwitnieniem powój polny jest mylony z rdestem powojowym, a w trakcie kwitnienia z kielisznikiem zaroślowym, który jednak posiada śnieżnobiałe kwiaty bez zapachu.